Lijden kun je trots op zijn

Tegenwoordig is het lijden iets wat hoe dan ook voorkomen moet worden. Hierdoor zijn mensen niet alleen ongelukkig, maar schamen ze zich ook voor hun lijden. Echter, lijden kun je trots op zijn. Het biedt kansen.

Overigens is onnodig lijden niet iets om trots op te zijn of iets om over op te scheppen. Dit is een vorm van machoïsme. Als we lijden kunnen wegnemen, dan moeten we dit doen.

Als het lijden niet kan worden veranderd, dan kunnen we onszelf veranderen.

Tragisch optimisme en lijden

Waarom kun je trots zijn op lijden? Viktor Frankl beschrijft het in zijn boek Man’s Search for Meaning. Frankl heeft Auschwitz overleeft en daarna dit boek opnieuw geschreven, nadat het eerdere manuscript werd vernietigd in het concentratiekamp.

Volgens hem is leven van mensen een tragisch optimisme. In het wonderlijke leven zijn ook pijn, schuld en de dood. Hoe kan iemand met zijn volle verstand optimistisch blijven ondanks deze tragische aspecten van het leven?

Pijn, schuld en de dood bieden kansen.

Pijn kun je omzetten in een menselijke prestatie door het waardig te doorstaan, bijvoorbeeld met vriendelijkheid en compassie.

Schuld kan een aanleiding zijn om jezelf te verbeteren.

De dood (of de vergankelijkheid van het leven) kan je er toe zetten om verantwoordelijkheid te nemen en dit om te zetten in actie, want het leven kan elke dag voorbij zijn.

We moeten nooit vergeten dat we zelfs een zinvol leven kunnen leiden als we geconfronteerd worden met een hopeloze situatie, een onveranderlijk lot. In zo’n moment kunnen we het unieke menselijke potentieel op zijn best aanschouwen, namelijk het omzetten van een persoonlijke tragedie in een triomf, het veranderen van een netelige situatie in een uitzonderlijke menselijke prestatie. Als we niet langer een situatie kunnen veranderen, zoals bij terminale kanker, worden we uitgedaagd onszelf te veranderen.Viktor Frankl

Betekenis geven aan het leven

Het is bijzonder hoe Viktor Frankl schrijft hoe gevangenen in Auschwitz die opgaven meestal als eersten overleden. Niet door een tekort aan voedsel of medicijnen, maar een tekort aan hoop, het gebrek aan een zinvol bestaan.

Lijden kun je trots op zijn
Viktor Frankl

Frankl bleef in leven door de gedachten aan het terugzien van zijn vrouw en dat hij kon delen met anderen wat hij in Auschwitz had ontdekt op het gebied van psychologie.

In de woorden van Nietzsche: “Wie een waarom heeft waarvoor hij kan leven, kan bijna elk hoe verdragen.”

Hoe kunnen we betekenis geven aan het leven? Er zijn drie mogelijkheden.

De prestatie van een bijzondere creatie of het uitvoeren een goede daad.

Een ervaring (bijvoorbeeld prachtige natuur of cultuur) of een ontmoeting.

En als laatste het waardig doorstaan van onvermijdbaar lijden. Niet een slachtoffer worden van het lijden, maar mentale en spirituele vrijheid behouden.

Er waren goede mensen in een concentratiekamp die veranderden in monsters. Ook waren er mensen die hun kleine beetje voedsel deelden met andere gevangenen. Als je als een waardig mens blijft handelen, kun je daar trots op zijn.

Wat kunnen we leren van judo?

Jigorō Kanō schreef: “Judo leert ons zoeken naar de best mogelijke manier van handelen, ongeacht de individuele omstandigheden, en helpt ons begrijpen dat bezorgdheid een verspilling van energie is.”

Daarom is het begerenswaardig dat we ook tijdens het lijden onszelf niet verliezen in bezorgdheid en egoïsme, maar waardig leven. We bewaren onze zelfbeheersing en handelen zoals de situatie op dat moment van ons verlangt volgens de principes maximaal resultaat met minimale inspanning en wederzijdse voorspoed voor zichzelf en anderen.

Wat is de zee diep!

Van de week las ik het bijzondere boek Zen in de oosterse martiale kunsten van Taisen Deshimaru uit. Ik geloof in bunbu ryōdō, de weg van het zwaard en de pen. Elke keer leer ik ontzettend veel en ontdek ik hoe weinig ik nog weet. De zee is ongelofelijk diep.


Een man zag op een dag vanaf een kaap voor het eerst van zijn leven de zee.
‘Wat is dat mooi! Wat is die groot!’ zei hij met een brok in zijn keel.
‘En dan te bedenken,’ zei mijn vriend tegen hem ‘dat je alleen nog maar het oppervlak ziet.’Zen en de oosterse martiale kunsten (Taisen Deshimaru)
Studeren

Gevecht met de ‘goede’ en ‘slechte’ golven

Het boek Sapiens van Yuval Noah Harari biedt een interessante kijk op de geschiedenis van de mensheid in drie grote golven: de agrarische, industriële en wetenschappelijke revolutie. Dit wordt op een luchtige manier verteld.

Tijdens het lezen heb ik mijzelf meerdere malen afgevraagd in hoeverre de principes van judo zijn toegepast door de Homo sapiens. Onze geschiedenis roept in ieder geval regelmatig verbazing op.

In een van de laatste hoofdstukken over geluk staat de onderstaande vergelijking tussen het najagen van geluk en de golven in de zee. Het is gebaseerd op (zen)boeddhistische inzichten.

Vergelijk het met een man die tientallen jaren aan de kust staat en bepaalde ‘goede’ golven toejuicht en probeert te voorkomen dat ze in de branding uiteenvallen, terwijl hij ‘slechte’ golven probeert weg te duwen om ze uit zijn buurt te houden. Dag in, dag uit staat die man op het strand en hij maakt zichzelf helemaal gek met die vruchteloze opgave. Uiteindelijk gaat hij in het zand zitten en laat hij de golven maar gewoon komen en gaan zoals ze komen en gaan. Wat een rust ineens!Sapiens (Yuval Noah Harari)

De vergelijking is ook relevant in budo.

Strand en golven Marie-José en SebastiaanEnerzijds is het moraal van het verhaal direct fysiek toepasbaar in de krijgskunsten. Het gebruiken van de kracht (golven) van de ander in plaats er tegen te verzetten.

Anderzijds is het toepasbaar in het dagelijks leven. ‘Goede’ of ‘slechte’ gedachten (golven) ebben allemaal weer weg. We willen sommige pijnlijke momenten liever verdrijven. Andere fijne momenten willen we zo lang mogelijk aan vastklampen. Uiteindelijk is alles zoals het is. Er zijn slechts golven. Niets was, niets wordt, alles is.

The Pyjama Game

The Pyjama Game - Mark LawOp aanraden van Thomas Leeflang, zelf een judoka en schrijver, heb ik het boek The Pyjama Game gelezen.

Het boek had ik eerder gezien en op basis van de titel en kaft weggelegd. Het leek me dat het geschreven was door zo’n Engelse judoka, gek op competitie en  zonder veel liefde voor judo als krijgskunst.

Thomas’ enthousiasme voor het boek, hij noemde het een ‘must’ voor elke judoka, heeft mij overgehaald. En ik heb geen spijt.

The Pyjama Game – A Journey into Judo bevat drie verhaallijnen dwars door elkaar heen: de ervaringen van Mark Law die als 50-jarige journalist start met judo, verhalen over de internationale judoka die hij vaak heeft ontmoet bij zijn prestigieuze club The Budokwai in Londen en informatie over de geschiedenis van judo en zijn iconen.

Van begin tot eind weet Mark Law te boeien met zijn kleurrijke anekdotes, bijzondere observaties en historische informatie. Misschien is niet alles honderd procent nauwkeurig, het boeit van begin tot eind!

De judoka zullen wegdromen bij de herkenbare verhalen en interessante gegevens. Door de prachtige metaforen en geestige schrijfwijze is het ook een leuk boek voor ‘judoleken’.

Ik raad het boek The Pyjama Game nu ook van harte aan. Inderdaad een ‘must’ voor elke judoka en fantastische literatuur voor de ‘judoleek’. Het geeft maar weer eens aan dat je een boek niet aan de hand van de kaft kunt beoordelen. Mark Law is doordrenkt van liefde voor judo en kan dit sprekend beschrijven.

Dank je wel Thomas voor deze goede tip en onze leuke conversaties!